تا پیش از این اگر کسی نمی خواست کاری را در آینده ای نزدیک انجام دهد، انجام آن کار را موکول به صفر شدن روز شمار برج میلاد می کرد ولی حالا بعد از حدود۳۵۰ روز تاخیر، عملیات ساختمانی برج میلاد با وجود افتتاح رو به اتمام است و دیگر بهانه ای برای افراد تنبل باقی نمانده است.

برج میلاد با ارتفاع کل ۴۳۵ متر، چهارمین برج بلند مخابراتی - تلویزیونی دنیا است. ایده اولیه برج میلاد، یک برج و تالاری نمادین بوده است که در سال ۱۳۷۰ خورشیدی، زمانی که «غلامحسین کرباسچی» سکان شهرداری تهران را در دست داشت مطرح شد.

محل ساخت برج که تپه ای با وسعت تقریبی ۱۴ هکتار بین شهرک غرب و محله گیشا است، در سال ۱۳۷۲ انتخاب شد. این محل پس از بررسی و مطالعه روی ۱۷ نقطه مختلف شهر تهران توسط یک گروه شامل تیم شهرسازی، تیم مطالعات تلویزیون، مخابرات، راه و ساختمان، اقتصادی، معماری، هواشناسی، تیم مطالعات ترافیک و تیم ژئوتکنیک برگزیده شده ‌است.

در انتخاب محل زمین پروژه دسترسی همگانی با سطح سرویس‌دهی مطلوب، قرارگیری در مرتفع‌ ترین نقاط شهر، اشراف بر زیباترین مناظر و نقاط شهر، استقرار در امتداد محورهای عمده شهر، ایجاد پوشش تلویزیونی و قابلیت برخورداری از فضاهای سبز و یا دیگر عناصر طراحی محیطی از مهم ترین نکاتی بود که مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است. پس از انتخاب محل پروژه بین چهار بزرگراه اصلی تهران، پروژه برج مخابراتی و چند منظوره در مجموعه یادمان توسط شهرداری تهران مطرح شد.

در مجموعه چند منظوره یادمان، شهرداری تصمیم گرفت ساختمان هایی با عنوان برج مخابراتی، مرکز همایش های بین المللی، مجموعه تجارت جهانی، هتل پنج ستاره و پارک فناوری اطلاعات را طراحی و اجرا کند. از کل ساختمان هایی که قرار بود در این مجموعه ساخته شود فقط برج مخابراتی و مرکز همایش های بین المللی طراحی و ساخته شد.

مرکز همایش ها

مركز همايش ها به وسيله مشاور «ستیم» که مشاوری فرانسوی است طراحی شد و به وسیله پیمانکاران ایرانی عمليات ساخت آن شروع شد. البته عمليات ساخت مرکز همایش ها با یک سال تاخیر رو به اتمام است. مركزي كه چندی پیش ميزبان برپايي جشن خانه سینما بود.

طراحی برج میلاد نیز به «محمدرضا حافظی» که مدیر «انجمن خیرین مدرسه ساز» است داده شد و مدیریت اجرای این برج نیز به دست شرکت «یادمان سازه» سپرده شد. شرکت یادمان سازه نیز در اجرای این پروژه از پیمانکاران داخلی و خارجی متعددی استفاده کرد.

معماری برج میلاد

محمدرضا حافظی در طراحی برج با توجه به خواست کارفرما یک برج چند منظوره با هدف ساختن سازه ای به یاد ماندنی و به عنوان نمادی برای شهر تهران و به منظور رفع نیازهای مخابراتی و تلویزیونی تهران طراحی کرد. معماری برج میلاد تشکیل شده از ساختمان سرسرا (لابی) در پای برج با زیربنای(مساحت طبقات) ۱۶ هزار مترمربع، ستون اصلی سازه و ساختمان راس آن.

ستون اصلی، یک سازه بتونی با مقطع هشت ضلعی است که حدود ۸۰ هزار تن وزن دارد و ارتفاع آن نیز ۳۱۵ متر است. عملیات ساخت این بدنه که اصطلاحاً «شفت» نام دارد در دی ماه ۷۷ شروع شد و دی ماه چهار سال بعد به پایان رسید. به واسطه ارتفاع بلند این برج، «میثاقیان» مربی تیم فوتبال «راه آهن» گفته بود در صورت سقوط از لیگ برتر به دسته یک خود را از بالای برج میلاد به پایین پرت خواهد کرد. خوشبختانه این اتفاق نیفتاد و تیم راه آهن و میثاقیان سقوط نکردند.

سازه راس برج میلاد ساختمان ۱۲ طبقه ای است با زیر بنای حدود ۱۲ هزار متر مربع که یکی از بزرگ ترین سازه های راس برج های مخابراتی – تلویزیونی دنیاست. ساخت یک سازه به بلندی ۶۸ متر با اجزای لوله ای شکل از نظر سازه یک کار پیچیده و دشوار است حالا به آن اضافه کنید که این سازه عظیم باید در ارتفاع ۳۰۰ متری از سطح زمین نصب شود، یعنی جایی که سرعت باد سرسام آور است و البته باید کاملاً ‌ایمن باشد. آن قدر که مردم بتوانند به راحتی از آن استفاده کنند. در سه طرف برج ۶ آسانسور شیشه ای قرار گرفته است که هرکدام امکان جابجا کردن ۲۵ نفر را با سرعت ۷ متر بر ثانیه دارند.

«کوروش رفیعی» معمار، در رابطه با برج میلاد و فرم معماری آن می گوید: «از آنجایی که زحمات زیادی در این سال ها برای طراحی برج میلاد کشیده شده خیلی بی انصافی است که سریع و شتابزده درباره آن اظهار نظر کنیم. اما تنها به عنوان یک رهگذر می توانم به چند نکته اشاره کنم. يك، اين كه شنیده ام در شهری که بلندی هایی مثل توچال دارد نیازی به برج مخابراتی نیست. دو، اين كه در عصری که رقابت بر سر ماهواره هاست ساخت چنین برجی سوال برانگیز است و سوم اين كه در نهایت این بار به عنوان یک معمار، معماری برج را متعلق به دهه ۶۰ می دانم یعنی همان زمانی که از این برج ها می ساختند و این جنبه مثبت قضیه است، چون در آینده خواهند پنداشت که این برج در همان زمان ساخته شده است.»

دکتر «کامران ذکاوت» طراح ساختمان جدید «مجلس شورای اسلامی» نیز نظری مشابه دارد و انتقادهايي به برج. او می گوید : «این ساختمان اگر با هدف یک آنتن مخابراتی طراحی شده است باید عملکرد آن را دید، ولی تا آن جا که من از نظر تکنولوژی اطلاع دارم الان شبکه های مخابراتی دیگر نیازمند یک چنین ارتفاعی نیستند. ولی عملکرد سنتی این گونه برج های مخابراتی در شهرهای جهان عمدتاً به عنوان نشانه است و مکان یابی این گونه برج ها بر اساس ویژگی های خاص شهرسازی و طراحی بوده است، متاسفانه یک چنین مطالعاتی این جا انجام نشده است.»

او در ادامه می افزاید معماری این برج نکته خاصی برای ارزیابی ندارد. جایگاه برج میلاد صرفاً به لحاظ شهرسازی و طراحی شهری مطرح است که متاسفانه هیچ مطالعاتی هم در مورد مکان یابی آن انجام نشده است. در واقع انضباط برج میلاد با سازمان فضایی شهر بی ربط و بی حاصل است. برج میلاد نقشی هویتی داراست و می تواند جایگاهی مانند «برج آزادی» برای شهر پیدا کند ولی در واقع این یکی از عوامل تعیین کننده است، تعیین جایگاه و محل قرارگیری یک چنین بنایی در انتخاب شرکت مخابرات نیست و حتی شهرداری نیز اگر چنین تصمیمی دارد باید به عنوان یک پروژه دیدگاه مسوولان این کار را پیدا کند و به عنوان یک پروژه مکان یابی، استقرار آن در سطح شهر پذیرفته شود.

برج میلاد از ابتدای حیات خود شهرداران زیادی را به خویش دیده است. فعالیت اجرایی برج میلاد از زمان غلامحسین کرباسچی شروع شد و توسط «الویری»، «ملک مدنی» و «احمدی نژاد» ادامه پیدا کرد و در زمان «محمد باقر قالیباف» افتتاح شد تا قالیباف علاوه بر افتتاح «تونل رسالت»، افتتاح این پروژه نیمه تمام را نیز در پرونده خود ثبت کند.

گشت و گذار در برج میلاد

اگر علاقمند به گشت و گذار در چهارمین برج مخابراتی بلند دنیا هستید به شما توصیه می شود که به میزان لازم پول همراه خود داشته باشید. بنا به گفته مسوولان قرار است هزینه ورودی به برج میلاد 10 هزار تومان باشد و همچنین مسوولان هیچ تخفیفی برای هیچ یک از اقشار جامعه در نظر نگرفته اند. آن چنان که تجربه ثابت کرده صرف غذا و سپری کردن زمان در رستوران های گردان هزینه بالایی دارد و از آن جا که در ساختمان بالای برج رستوران گردانی ساخته شده است، توصیه می شود که در بازدید از برج حواستان به جیبتان باشد.

بنا به گفته محمد باقر قالیباف، شهردار تهران، هرکس که می خواهد از امکانات این مجموعه استفاده کند باید هزینه آن را نیز بپردازد و دلیلی هم ندارد که این هزینه کم باشد. ورودی پارکینگ نیز به ازای ساعت اول، سه هزار تومان و ‌به ازای هر ساعت اضافه در پارکینگ هزار و پانصد تومان و هزینه پارکینگ بیش از سه ساعت، سه هزار تومان در نظر گرفته شده است.

تعداد زيادي از مردم تهران خوشحال هستند که می توانند در هر نقطه از تهران که باشند چهارمین برج مخابراتی بلند دنيا را ببینند. اما عده دیگری از مردم که محل سکونتشان در منطقه «گیشا» است آنچنان که باقی مردم از این برج تعریف می کنند، دل خوشی از این برج ندارند. عده ای یاد گذشته ها میفتند، زمانی که محل فعلی برج تپه ای سرسبز بود و همه می توانستند بدون صرف هیچ هزینه ای از آن استفاده کنند، اما عده ای دیگر نیز نگرانی فراتر از این حرف ها دارند و اشاره به زلزله خیز بودن تهران و واقع شدن برج میلاد با وزن بسیار زیادش روی گسل موجود دارند.

علی رغم تمام نظرات مخالف و موافق کارشناسان، برج میلاد در مدت زمان بیش از ۱۰ سال ساخته شد. در حالی که این زمان برای پروژه های مشابه حد اکثر سه سال بوده است. به گفته مسوولان پروژه به علت بدقولی پیمانکاران و فروشنگان قطعات خارجی در افتتاح پروژه تاخیر افتاد.

برجي كه ديروز با حضور مسئولان و تعداد زيادي از خبرنگاران داخلي و خارجي افتتاح شد. البته مدیر عامل شرکت یادمان سازه در گفت‌و‌گویی که با «ایسنا» داشته اعلام کرده که گنبد آسمان، رستوران VIP و رستوران گردان در روز افتتاح برج آماده مي شود اما طبخ غذا در آن از ۲۰ آبان ماه صورت می‌گیرد. تهرانی ها باز هم باید به انتظار بنشینند تا این پروژه در بخش هاي ديگر و فاز دوم نيز به انتها برسد.

طرح از امير محمد جوادي