آمارهای «وزارت بهداشت» حاکی از آن است که طی هفت سال گذشته بیش از ۱۴۰ هزار نفر جان خود را به خاطر تصادفات رانندگی در ایران از دست داده اند.

«مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی» کشور تعداد کشته شدگان حوادث رانندگی در سال گذشته را نزدیک به ۲۳ هزار نفر اعلام کرده است در حالی که به گزارش خبرگزاری «آسوشیتدپرس» در سال ۲۰۰۷ در کل کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمتر از ۴۸ هزار نفر جان خود را بر اثر تصادفات رانندگی از دست داده اند.

مطالعات «مرکز آمار سازمان پزشکی قانونی» کشور نشان می دهد که میزان رشد تصادفات رانندگی طی هفت سال گذشته رقم ۷.۳ بوده است و در صورتی که عاملی مانع این روند رشد تصادفات نشود در سال ۱۴۰۰ میزان کشته شدگان تصادفات رانندگی در کشور به بیش از ۵۸ هزار تن می رسد.

طبق اعلام «سازمان بهداشت جهانی»  (WHO) هر ساله حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر به خاطر تصادفات رانندگی جان خود را در جهان از دست می دهند که در این میان «ایران» سهم بالایی از قربانیان تصادفات رانندگی را به خود اختصاص داده است؛ میزان مرگ ناشی از حوادث رانندگی در جهان رقم ۲۰ درصد از کل مرگ و میرها را به خود اختصاص می دهد در حالی که این رقم برای ایران چیزی در حدود ۳۸ درصد است.

ایران شانزدهمین خودروساز جهان

به گزارش «پایگاه اطلاع رسانی ایران خودرو» کشور ایران با تولید یک میلیون و ۱۰۷ هزار دستگاه خودرو در سال ۱۳۸۶ با صعود یک پله ای در جایگاه شانزدهمین خودرو ساز جهان قرار گرفت و در جدول رده بندی بالاتر از کشورهایی مثل «ترکیه»، «بلژیک» و «جمهوری چک» جای دارد اما این رده بندی بدان معنا نیست که کیفیت تولیدات غول های خودرو ساز ایران یعنی «ایران خودرو» و «سایپا» در حد خودرو سازان جهانی از لحاظ شاخص های کیفی و ایمنی باشد. بیشتر کارخانه های خودرو ساز جهان سیستم «ضد بلوکه ترمز» (ABS) را بر روی اکثر محصولات تولیدشان به عنوان یک استاندارد پایه نصب می کنند در حالی که کمتر خودروی تولید داخل را می توان یافت که به صورت استاندارد دارای سیستم ضد بلوکه ترمز باشد.

پژوهشی که توسط «مرکز تحقیقات تصادفات رانندگی» دانشگاه استرالیایی «موناش» در سال ۲۰۰۳ صورت گرفته است نشان می دهد که استفاده از سیستم ضد بلوکه ترمز تا ۳۵ درصد احتمال وقوع تصادفات رانندگی را کاهش می دهد.

عامل انسانی یا راه های نا امن؟

سرهنگ «علیرضا اسماعیلی» رئیس پلیس راه در مصاحبه ای با «ایسکانیوز» گفته است با وجود این که عامل انسانی از مهم ترین عوامل وقوع تصادفات رانندگی در کشور است اما ایمنی راه ها نیز در تصادفات نقش مهمی را ایفا می کند به طوری که وضعیت راه ها به عنوان دومین عامل تصادفات رانندگی در کشور محسوب می شود.

 صاحب اتومبیل پرایدی که اخیراً در «اتوبان بابایی» تهران دچار سانحه شده در مورد این حادثه می گوید: «اواخر شب بود که با سرعت ۸۰ کیلومتر در ساعت رانندگی می کردم، ناگهان در لاین چپ اتوبان یک تکه پارچه قرمز رنگ کوچک را دیدم، تا خواستم از خودم عکس العملی نشان دهم یک کامیون تانکردار بزرگ که گارد کنار خیابان را شستشو می داد در مقابل خودم دیدم و با وجود این که ترمز کردم به شدت با عقب کامیون تصادف کردم و بر اثر شدت جراحات وارده به بیمارستان منتقل شدم.»

 کارشناس راهنمایی و رانندگی حاضر در محل، علت این حادثه را نصب نکردن علایم هشدار دهنده در فاصله مناسب و همچنین عملکرد ضعیف سیستم ترمز پراید دانسته است.

اتوبان هایی با چهار ستاره

با توجه به این که شرایط جاده ها و راه ها یکی از عوامل مهم وقوع سوانح رانندگی است؛ در بیشتر کشورهای اروپایی جاده ها نیز همانند هتل ها دارای درجه بندی یک تا چهار ستاره هستند که نشان دهنده میزان امنیت و استاندارد محیطی یک جاده است؛ مسوولان راه و ترابری از ایمنی راه های کشور در حالی سخن می گویند که تعداد زیادی از سوانح رانندگی به خاطر جاده های ناامن و غیر مهندسی ساز رخ می دهد.

سانحه ای که در ۱۹ مرداد ماه سال جاری در بزرگراه «آزادگان» تهران رخ داد باعث کشته شدن یک نفر و مصدوم شدن پنج سرنشین خودرو «سمند» شد؛ پلیس حاضر در محل، علت وقوع حادثه را نقص فنی خودروی سمند اعلام کرد اما در تحقیقات بعدی مشخص شد که علت وقوع حادثه، نقص در طراحی جاده بوده است. در این سانحه خودروی سمند پس از منحرف شدن با لبه ی سیمانی کنار جاده برخورد می کند و دچار حریق می شود و یکی از سرنشینان آن جان خود را از دست می دهد.

همچنین به فاصله چند روز از حادثه اول، سانحه ای مشابه برای یک خودروی «نیسان» در همان نقطه از بزرگراه رخ می دهد؛ «غلامرضا حاجی خانی» مدیر «تضمین کیفیت ایران خودرو» در جمع خبرنگاران پس از این حادثه، نظر پلیس حاضر در محل و گزارش تهیه شده در برنامه «در شهر» شبکه پنج سیما را که علت این حادثه را نقص فنی سمند دانسته اند، اظهاراتی غیرکارشناسی می خواند و مقصر را، جاده غیر مهندسی ساز و اشکالات هندسی جاده اعلام می دارد. این درحالی ‌است که رئیس «سازمان راهداری و حمل‌و‌نقل جاده‌ای کشور» می‌گوید که هیچ جاده‌ای در کشور حادثه خیز نیست و تمام جاده های کشور استاندارد جهانی دارند «محمد بخارایی»، معاون وزیر راه و ترابری گفته است : «اعتقاد داریم هیچ جاده ای در کشور حادثه خیز نیست و اگر با سرعت مطمئن و تجهیزات مورد نیاز در این جاده ها حرکت کنیم، نباید تصادفی رخ دهد.»

چه خودرویی امن تر است؟

ایمنی و کیفیت خودروها به عنوان یکی از عوامل مهم حفظ جان سرنشینان و همچنین جلوگیری از وقوع سوانح رانندگی محسوب می شود اما این سوال که کدامیک از خودروهای تولیدی در ایران امن هستند را تاکنون هیچ مرجع رسمی پاسخ نداده است. «سردار رویانیان»، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا در نشست خبری اخیر خود اعلام کرده: «از نظر ما هیچکدام از خودروهای تولید داخل امن نیستند و در صورتی که تا پایان سال ۱۳۸۷ خودروسازان داخلی راهکاری برای امن کردن خودروهایشان پیدا نکنند ما خودروهای غیر ایمن را به مردم معرفی می کنیم.»

آزمایش هایی از طرف «موسسه استاندارد ایمنی اروپا» NCAP Euro بر روی برخی از اتومبیل های تولید داخل صورت گرفته است. خودروهای «پژو ۲۰۶»، «مزدا ۳۲۳»، «مگان» و «بنز کلاس E» که در ایران تولید می شوند، توسط «موسسه استاندارد ایمنی اروپا» تایید شده اند؛ همچنین خودرو «سمند» نیز از طرف موسسه «مایر انگلستان» تایید شده است اما «پراید» با تولید بیش از ۳۳۰ هزار دستگاه در سال هنوز مورد تایید هیچ موسسه ایمنی معتبری قرار نگرفته است.

سردار رویانیان در بخشی از سخنان خود به ملزم کردن خودروسازان به نصب ترمز های پیشرفته در محصولات تولیدی شان از جمله سیستم ضد بلوکه ترمز (ABS) در سال آینده اشاره کرد. ایمنی خودرو به موارد زیادی، از جمله طراحی داخلی و خارجی و نوع مواد به کار رفته در آن مربوط است. طراحی و استفاده از سیستم های نوین ترمز و پایداری خودرو مانند ABS،ESP ، EBD که با افزایش پایداری و فرمانپذیری، قفل نشدن ترمزها ، کاهش طول خط ترمز و واکنش درست خودرو در زمان حادثه تا ۴۰ درصد از بروز تصادف جلوگیری می کنند و یا استفاده از کمربندهای چند مرحله ای و کیسه های هوا که می توانند تا حدود بسیار زیاد به ایمنی خودرو بیفزایند.

هزینه های مادی و معنوی

با وجود تمام کاستی های موجود در ایمنی جاده ها و خودروها، عامل انسانی یکی از مهم ترین علل تصادفات رانندگی در دنیا محسوب می شود؛ سرهنگ علیرضا اسماعیلی، رئیس پلیس راه ناجا با بیان این نکته که در رانندگی حتی یک خطای کوچک هم از سوی راننده می تواند باعث تصادفات منجر به فوت شود؛ گفت: «بنابراین به مردم توصیه می کنیم در هنگام رانندگی با رعایت جوانب احتیاط به رانندگی پرداخته و حتماً از رفتارهای پر خطر و حادثه آمیز در رانندگی پرهیز کنند.»

تصادفات رانندگی علاوه بر هزینه مادی بسیار بالا، خسارات جبران ناپذیر و سنگینی را نیز از لحاظ معنوی برای جامعه و به خصوص خانواده های قربانیان در بر خواهد داشت. آمارهای «سازمان زندان های کشور» حاکی از آن است که بیش از هشت هزار نفر زندانی به علت تصادفات رانندگی در زندان به سرمی‌برند و برای آزادی‌شان به ۶۰۰میلیارد تومان پول نیاز است، همچنین ۴۰ درصد مرگ‌های ناشی از سوانح رانندگی به گروه سنی زیر ۲۵سال اختصاص دارد که علاوه بر از دست رفتن جان افراد، به سلامتی روانی نزدیکان قربانیان نیز اثرات جبران ناپذیری می‌گذارد.