به تناسخ عقیده داشته باشید یا نه، فرقی نمی کند: «سینما آزادی» تهران پس از گذشت ۱۰ سال از روزی که در آتش سوخت، با شکل و شمایلی متفاوت به میان سینمایی هاي ایران بازگشته است.
نمای خارجی- تهران، تقاطع خیابان بهشتی و خالد اسلامبولی- روز :
چهره تازه سینما آزادی، نمایان شده است. بلند بالاتر از گذشته اش. سازندگان آن تلاش کرده اند نمای آن، به دلیل داشتن بار عاطفی و نوستالژیک، برخلاف طرح هایی که در ابتدا ارائه شد، به ساختمان پیشین سینما، شبیه باشد. از ساختن نما های فلزی و مدرن تر پرهیز کرده اند و به سیمان شسته روی آورده اند.
فلاش بک :
اين سينما، حدود سی و هشت سال پیش، سوم اردی بهشت ۱۳۴۸، توسط دو برادر به نام های عزیزالله و عطا الله روحانی افتتاح شد. آن ها نخستین مالکان این سینما بودند که در آن زمان، «شهر فرنگ» نام گرفت و دو سال بعد، سالن «شهر قصه» نیز در زیر زمین آن ساخته شد.
این پاتوق سینما دوستان، بعد از انقلاب و در پی مهاجرت برادران روحانی به خارج از کشور، در سال ۱۳۵۹ توسط بنیاد مستضعفان مصادره شد و با نام جدید «آزادی» به کار خود ادامه داد ولی دوباره در سال ۱۳۶۹ با حکم آیتالله خمینی، این سینما به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی واگذار شد. در همان سال، سیستمهای تصویری و پرده نمایش جدید و تعمیرات بنیادی در بخشهای صدا باعث شد این سینما عصر طلایی خویش را آغاز کند.
نمایش بهترین فیلم های آن زمان، در «سینما آزادی» و در نتیجه آن، شکل گرفتن صفهای طولانی علاقه مندان سینما پای گیشه این سینما حاکی از صدرنشینی این سینما درمیان دیگر سینماهای تهران و شاید ایران بود.
«آزادی» با این ویژگی ها، در دل اهالی سینما و بخشی از مردم که سینما دوست بودند، جا باز کرده بود و حتی در سال ۱۳۷۵ با فروش ۱۵۰ میلیون تومانی، لقب پر فروش ترین سینمای ایران را نیز نصیب خود کرد.
اما ناگهان، سینما آزادی در بیست و هشت سالگی و در اوج فعالیت خود، در یک جمعه بهاری- ۲۹ فروردین ۱۳۷۶- بر اثر اتصال سیمهای برق در آتش سوخت. با این که ماموران آتش نشانی، سینمای خواهر - شهرقصه - را نجات داده بودند اما به دلیل احتمال ریزش دیوارها، بقایای هردو سینما بطور کامل تخریب شد.
سینما آزادی در حال سوختن
این حادثه غم انگیز، در دل اهالی سینما ماتم نشاند. آدمهایی که هرکدام، خاطرهای از این سینما داشتند با گذر از چهار راهی که حفره خالی «آزادی» درآن قابل چشم پوشی نبود، بر روی نردههای چوبی دور محوطه، صحنههای فیلمهایی چون پدرخوانده، جنگ ستارگان، اجاره نشین ها، مادر، روسری آبی و از کرخه تا راین را از ذهن میگذراندند و آرزوی بازسازی آن را داشتند.
در مردادماه همان سال، طراحی معماری سینما آزادی جدید از سوی موسسه توسعه مراکز فرهنگی سوره آزادی که وابسته به حوزه هنری است، به مسابقه گذاشته شد. در مرحله اول از میان ۱۶۰ طرح، سه طرح انتخاب شدند و در مرحله دوم که تا اردیبهشت ۱۳۷۷ به طول انجامید قرار بر این بود که از بین سه طرح کیانوش وهابی، بابک شکوفی و امیرمسعود انوشفر (طراح ایرانی مقیم فرانسه) یکی را انتخاب و اجرا نمایند که حرفهایی مبنی بر گزینش طرح امیر مسعود انوشفر شنیده شد اما نتیجه به طور رسمی اعلام نشد.
در نهایت طراحی و اجرای آن به بابک شکوفی که در سال ۱۳۷۶ از دانشگاه علم و صنعت ایران فارغالتحصیل شده بود واگذار شد. اما طی چندین سال با تغییر مدیریت های مکرر ، طرحها نیز دچار تغییرات زیادی شدند. از مهمترین عوامل این تغییرات و در نتیجه تعویق اجرای طرح، عدم امکان خرید زمین شرقی سینما بود که از فرضهای اولیه مسابقه به شمار میرفت. به گفته بابک شکوفی در زمان فراخوان مسابقه، ساختمان باید در زمینی به مساحت ۱۸۰۰ متر مربع ساخته میشد (تقریباً دوبرابر مساحت کنونی)، شامل هفت سالن سینمایی و فضاهایی از قبیل مجموعه تجاری، رستوران و کافیشاپ را پس از اینکه خرید زمین کناری سینما منتفی شد اعلام کردند. بنابراین ساختمان جدید باید در زمینی حدود ۸۰۰ مترمربع شامل پنج سالن سینما، مجموعه تجاری، رستوران و کافیشاپ ساخته میشد که باعث فشردهتر شدن طرح گردید.
عملیات ساخت، پس از هشت سال
سال ۱۳۸۴ستاد خبری حوزه هنری اعلام کرد که با توافق به عمل آمده با شهرداری تهران، و با دستور ویژه محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور کنونی که در آن زمان شهردار تهران بود و تلاش مدیران و مسئولان حوزه هنری و معاونت اجتماعی- فرهنگی شهرداری، ساخت سینما در آینده نزدیک آغاز خواهد شد.
عکس از روشن نوروزی، خبرگزاری شهر
این «آینده نزدیک» بالاخره در روز بیست و نهم فروردین سال ۱۳۸۵ در مراسم کلنگزنی این پروژه توسط محمد باقر قالیباف، شهردار جدید تهران، فرا رسید و همان طور که وی قول آن را داده بود سینما آزادی در جشنواره فجر سال ۱۳۸۶ میزبان چندین فیلم بود. هرچند در بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر درهای سینما آزادی پس از گذشت ۱۰ سال دوباره گشوده شد اما هنوز کار ساخت آن به اتمام نرسیده بود و افتتاحیه عمومی آن به پس از جشنواره – ۱۹ اسفند ماه – موکول شد.
اما، یک بار دیگر افتتاح این سینما به تعویق افتاد و به نقل از اکبر تشکری نیا مدیرعامل توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران که با خبرگزاری نیمه دولتی ایسنا گفتگو کرده است قرار است خانه سینما جشن صنفی پایان سال خود را روز ۲۶ اسفندماه در سینما آزادی برپا کند، در نتیجه افتتاحیه سینما در آن روز صورت خواهد گرفت و با آغاز کار سینما، فیلم «تعطیلات تابستانی» که در زمان آتش سوزی درحال نمایش بود نیز در یکی از سالنها به طور نمادین اکران میشود.
صدا- دوربین- حرکت
اکثر هنرمندان و اهالی سینما، بازگشت «آزادی» را مهمترین اتفاق سینمایی سال ۱۳۸۶ میدانند. عزتالله انتظامی بازیگر پیشکسوت تئاتر و سینما به نقل از روزنامه «بانی فیلم» در اینباره میگوید: «از قول تمام هنرمندان سینما بنویسید که هنرمندان کشور برای هرچه سریع تر افتتاح شدن دوباره سینما آزادی دعا میکنند چرا که سینما آزادی ویترین سینمای ایران است.»
مسعود جعفری جوزانی کارگردان سینما نیز در حالی که سینما آزادی را «موتور فروش فیلمها» در زمان فعالیتش میخواند در این باره میافزاید : «سینما آزادی برای همه ما خاطره انگیز است. من اولین فیلمم را اولین بار همراه با جمعیت در سینما آزادی دیدم و آرزو دارم این سینمای پر خاطره دوباره افتتاح شود.»
شايد اين رويداد، بتواند جنجال های پيرامون جشنواره فیلم فجر امسال را اندکی به عقب براند و در سال جدید سینمای ایران به فال نیک گرفته شود. جنجال هایی مانند ماجراهايي که به واسطه عدم حضور چندین فیلم از کارگردانان مطرح سینما پيش آمد و همچنين مساله قاچاق سیدی فيلم ها که با ورود «سنتوری» مهرجویی به بازار به اوج خود رسید.
به هر حال، در های سینما آزادی تا چند روز ديگر باز خواهد شد. سالنهای «شهرفرنگ»، «شهرقصه»، «شهر هنر» و «شهر هفتم» هرکدام با حدود ۲۰۰ نفر گنجایش و سالن اصلی «آزادی» با ظرفیت ۶۰۰ نفر، ميزبان خاطرات سینمایی تازهای برای نسل جوان تر خواهند بود. اکنون «ققنوس از آتش خویش باز برخاسته است.»
عکس های نمای کنونی سینما آزادی از : آرش عاشوری نیا