گارفيلد، دونزبری، کلوين و هوبز، پيناتز. نامهايی که خوانديد عنوان کميک استريپ هايی هستند که اگرچه ممکن است کمتر کسی در ايران با آنها  آشنا باشد، ولی در اروپا و به خصوص امريکا اکثر مردم دست کم نام آنها را ديده يا شنيده اند.

نوارهای نقاشی

کميک استريپ هنر بازگو کردن داستان توسط نقاشی است.اين داستانها، که معمولا توسط يک شخص نوشته و نقاشی می شوند به طور مکرر هر روز يا هر هفته در نشريات مختلف به چاپ می رسند.

کميک استريپ ها معمولا عنوان و شخصيت های ثابتی دارند و در هر قسمت داستان يا طنزی را با کمک تصويرهايی - که در چند فريم  به صورت نواری کنارهم چيده شده اند - بازگو می کنند.

در واقع کميک استريپ همانند يک سريال تلويزيونی است با اين تفاوت که داستانهای کميک استريپ لزوما دنباله دار نيستند. اما شخصيت های يک کميک استريپ مثل شخصيت های سريالهای تلويزيونی با مخاطبان پيوند می يابند و در بسياری از مواقع اين، شخصيت ها هستند که خوانندگان را به خود جذب می کنند.

سابقه کميک استريپ در غرب به بيش از صد سال می رسد و کمتر روزنامه ای است که بخشی مربوط به کميک استريپ نداشته باشد. کميک استريپ های روزنامه ای معمولا در طول هفته به صورت سياه و سفيد ودر يک نوار عرضی چاپ می شوند و در روزهای يکشنبه کمی طولانی تر و به طور رنگی  به چاپ می رسند.

تاريخچه

اولين کميک استريپ روزنامه ای در سال ۱۸۹۵ در روزنامه نيويورک ورلد به چاپ رسيد. اين کميک استريپ که پسر زرد نام داشت اولين کميکی بود از بادکنک های گفتاری برای نشان دادن صحبت های شخصيت هايش استفاده می کرد و به صورت هفتگی چاپ می شد.

بادکنک های گفتاری اشکال دايره يا مربع شکلی هستند که صحبت های شخصيت ها روی آنها نوشته می شوند و امروزه رايج ترين شيوه نمايش کلام در کميک استريپ هستند.

پس از پيدايش پسر زرد، که تيراژ روزنامه اش را به طور محسوسی بالا برده بود، روزنامه های ديگر نيز اقدام به چاپ کردن داستانهای مصور کردند و خيلی زود صد ها کميک استريپ مختلف به وجود آمد.

به دنبال آن، کميک استريپ روزنامه ای کم کم به جزئی جدايی ناپذير از فرهنگ امريکايی تبديل شد، سنتی که تا به امروز پابرجاست و به اروپا و ديگر جاهای دنيا نيز راه يافته است.

تا چندی پيش هنرمندان کميک فقط از طريق سنديکاهای بزرگ قادر به چاپ کارهای خود در روزنامه های مختلف بودند و رقابت برای فروختن کميک استريپ به سنديکاها بسيار شديد بود. 

اما امروزه و با گسترش اينترنت، کميک استريپ ها فقط در روزنامه ها چاپ نمی شوند و بسياری از آنها اختصاصا بر روی شبکه اينترنت عرضه شده، طرفداران خود را پيدا می کنند.

به غير از کميک استريپ، انواع ديگری از کميک ها مثل رمانهای تصويری و مجله های کميک به وجود آمده اند که برخلاف کميک استريپ، داستانهای طولانی و با محتوای دراماتيک تری را ارائه می دهند. تن تن، سوپرمن، بت من و آستريکس نمونه هايی از اينها هستند.

عناصرمشترک کميک استريپ ها

معمولا کميک استريپ های روزنامه ای مشخصات منحصر به فردی دارند و از نظر فرم و محتوا از چارچوب خاصی پيروی می کنند.

تعداد فريم يا پانل هايی که هر قسمت از يک کميک استريپ را تشکيل می دهند معمولا ثابت است و از پنج يا شش فريم تجاوز نمی کند.

از آنجا که کميک ها معمولا به صورت روزانه به چاپ می رسند و خالق هر مجموعه بايد روزانه يک کميک استريپ توليد کند، نقاشی های اين آثار، عمدتا ساده هستند.

همچنين داستانهای هر کميک استريپ از تعداد محدودی شخصيت ثابت استفاده می کنند که به طور مکرر در هر قسمت از مجموعه حضور می يابند.

علاوه بر داشتن شخصيت های ثابت، کميک ها معمولا طول عمری طولانی دارند. به عنوان مثال، چارلز شولتز، کميک استريپ مشهور پيناتز را از سال ۱۹۵۰ تا هنگام مرگش در سال ۲۰۰۰، به مدت ۵۰ سال به طور مداوم توليد می کرد.

گارفيلد، کميک استريپ مشهور ديگری که روزانه در بيش از ۲۵۰۰ نشريه دنيا به چاپ می رسد از سال ۱۹۷۸ تا کنون توسط جيم ديويس و دستيارانش در حال توليد است.

بسياری از کميک استريپ ها به داستانهای طنز جهانشمولی می پردازند که محدوديت زمانی يا مکانی ندارند و به همين دليل توسط روزنامه های مختلف در سراسر دنيا تکثير می شوند. گارفيلد و کلوين و هوبز از اين دسته هستند. برخی از کميک استريپ های ديگر مانند دونزبری و بونداکز به مسايل سياسی و اجتماعی جهان نيز می پردازند.

کميک استريپ در ايران

با وجود آنکه کارتون –نقاشی های تک فريمی که در ايران از آنها با نام کاريکاتور ياد می شود– از آغاز دوران نشر در ايران استفاده گسترده ای داشته است، کميک استريپ به شکلی که در اروپا و امريکا متداول است هرگز در ايران رايج نشد.

از آغاز پيدايش نشريات در ايران، کارتون و کاريکاتور همواره مورد توجه و استفاده ايرانيان بوده است.  اين کارتونها معمولا مضامين سياسی و اجتماعی را در قالبی طنزگونه و در يک فريم، بدون استفاده از شخصيت های ثابت ارائه می دهند.
 
با ورود کتابهايی مثل ماجراهای تن تن و داستانهای مشابه آن به ايران، کتابهای کميک طرفداران زيادی پيدا کردند. اما اين نيز برای پيدايش يک کميک استريپ روزنامه ای ايرانی کافی نبود.

حتی با وجود مجله های فکاهی مثل توفيق، کيهان کاريکاتور و گل آقا، که از نقاشی به عنوان روش اصلی برقراری ارتباط با خواننده استفاده می کردند، باز هم روند کارتون های تک-فريمی ادامه يافت و عليرغم خلق شخصيت های ثابتی مثل کاکاتوفيق در توفيق و شاغلام در گل آقا، از آنها در قالب يک کميک استريپ استفاده نمی شد.

اگرچه در دهه شصت تعدادی از داستانهای افسانه ای ايرانی مانند امير ارسلان در کنار کميک های داستانی خارجی در مجله کارتون (که بعدها به هزارقصه تغيير نام يافت) به صورتی شبيه کميک استريپ چاپ شد، عدم استفاده از بادکنک های کلامی و نوشته شدن داستان در زير نقاشی ها آنها را از کميک استريپ های متداول روزنامه ای مجزا می کرد.

در سالهای اخير با اينکه تلاشهايی درجهت به وجود آوردن کميک های ايرانی –مانند کتابهای کميک مانا نيستانی و کميک های هفتگی "ساندويچ" کار بزرگمهر حسين پور– شکل گرفته است، هنوزجای محصولی که در قالب کميک استريپ های متداول خارجی – با شخصيت ها و فرمی ثابت – بگنجد چه در عرصه نشر و چه بر روی شبکه اينترنت خالی است.

برخی از اطلاعات مربوط به تعريف و تاريخچه کميک استريپ از ويکيپديا اقتباس شده است.