صدای زنگ تلفن در نیمه شب طنین وحشتناکی دارد. آن سوی خط لیلا است. دختر دانشجویی که قرار است اواخر پاییز امسال ترمیم بکارت را تجربه کند. به سختی گریه می کند:«عذاب وجدان دارم.» کلمات برای دلداری او به کار می افتند، آنچنان که پتویی برای خاموشی حریق. اما دلداری دهنده خبرنگاری است که خود نیز در قبول کلمات خود مردد است.
اساس بر نابرابری است
«عمل ترمیم بکارت را کسی انجام می دهد که معتقد بوده روابط آزاد مناسب است و بکارت هم اهمیتی ندارد. ولی وقتی به مرحله ازدواج رسیده اتفاقا یادش افتاده که نه خیلی هم مهم است و همچین خبرهایی نیست.»
یک جامعه شناس با بیان این موضوع می گوید: «پس چون می خواهد شوهر مناسبی پیدا کند حاضر است به ارزش هایی تن دهد که بر بکارت به عنوان یک الزام انگشت می گذارد. یادش می رود که خودش کسی بوده که به آزادی انتخاب، عقیده داشته است.»
«از زاویه دید این دختر هم نگاه کنیم، تا حدی می شود عملش را فهمید. احساس می کند که در این جامعه هیچ پناهگاهی ندارد و از همه رانده شده است. حالا می خواهد یک پناهگاهی، زندگی امنی، آرامش خاطری برای خودش داشته باشد.»
این جامعه شناس و استاد دانشگاه ادامه می دهد: «در واقع این دختر هم می داند و فهمیده که حتی با یک شوهر ظاهرا روشنفکر هم ازدواج کند اگر بفهمد او بکارت ندارد، بعد از ازدواج زمینه خیلی خوبی برای انواع سرکوفت ها فراهم می شود. مثلا بعد از اینکه شیرینی های اول زندگی بگذرد، شوهر بر می گردد و می گوید تو "دست دوم" بودی، تو همان کسی هستی که اینطور و آنطور و همه زندگی اش را زهر می کند. چون یک چیزی در جامعه ما جا افتاده که تکان دادنش به این راحتی ها نیست.»
این جامعه شناس با عنوان کردن اینکه «نداشتن بکارت یک انتخاب است» می گوید: «ولی انتخابی که توام با خیلی از دشواری ها است.» و اضافه می کند: «از یک دختر چقدر می توانیم انتظار داشته باشیم؟ دختری که در عین حال که ایده آل ها و ارزش هایش عوض شده ولی خودش را تنها می بیند در برابر دنیایی از فشارهای هنجاری که تهدیدش می کند. ممکن است پای حرف آن دختر بنشینیم به او حق ندهیم و بگوییم که خودت بودی انتخاب کردی، حالا هم بکش. ولی این دختر تک و تنها است و هیچ حمایتی ندارد. از یک طرف طرز تفکر خودش را درست می داند و از طرف دیگر توان مقابله با فشارها را ندارد.»
این جامعه شناس تصریح می کند: «انتظار زیادی است که از این ها بخواهیم که "همگی پیشرو باشید و ارزش های فعلی را زیر و رو و ارزش های جدید را بارور کنید." آدم ها قابلیت هایشان متفاوت است. یکی بیشتر می تواند یکی کمتر، یکی از لحاظ مالی تامین است و می تواند محدوده اوقات فراغت و حلقه دوستان خود را طوری تنظیم کند که در برابر فشارها مقاوم باشد. یکی نمی تواند. می خواهم بگویم قضیه چند بعدی است.»
او عقیده دارد که «فرهنگ سنتی اساسش بر نابرابری است و با پیش فرض هایی هم این نابرابری را حفظ می کند.»
«مثلا می گویند شهوت در پسر بیشتر است و ... به این ترتیب، توجیه می کنند که چرا پسرها دستشان برای تجربه جنسی پیش از ازدواج باز است ولی دخترها به هیچ وجه نباید تجربه کنند و باید آفتاب و مهتاب ندیده باشند. اولین تجربه جنسی شان هم باید در خانه شوهر باشد.»
این جامعه شناس نتیجه می گیرد: «پس اشکال کار از این دختر نیست که عدم صداقت پیشه می کند، از آن مردی هست که این ارزش های سلطه طلبانه خودش را تحمیل می کند به یک دختری که قرار است همه سرنوشتش را به دست او بسپارد؛ و از جامعه ای است که از این مردان و انتظارهای نابجای آنها حمایت می کند تا به رغم اینکه خودشان امکان کسب تجربه جنسی داشته اند، این حق را به صورت برابر برای همسر آینده شان قایل نباشند.»
ترمیم چه چیزی؟
«کمترین سنی که تا بحال برای ترمیم به من مراجعه کرده، دختر ۱۶ ساله ای بوده است از جنوب شهر تهران که به علت تجاوز در جاده ساوه بکارتش را از دست داده بود و خانواده اش قبل از اینکه او را که کاملا در شوک بود برای مشاوره روانی ببرند، آورده بودند پیش من تا بکارتش را ترمیم کنم.»
شهره، کارشناس ارشد مامایی که در مطب خود در شمال تهران ترمیم بکارت انجام می دهد، متقاضیان خود را از لحاظ سنی از این دختر ۱۶ ساله تا دو زن ۴۷ و ۴۸ ساله معرفی می کند: «این خانم ها تا به این سن ازدواج نکرده بودند و حالا یک بار رابطه جنسی برقرار کرده و بکارتشان را از دست داده بودند، آمده بودند می خواستند سریع ترمیم کنند. با اینکه حتی احتمال ازدواج هم نمی دادند اما می خواستند حتما از نظر جسمی باکره به نظر بیایند.»
او همچنین مراجعان ترمیم بکارت را از یک طیف خاص نمی شمرد و می گوید که در میان آنها به جز وضع مادی شان که از همه نوعی هست، از نظر عقیدتی هم تفاوت هایی وجود دارد: «از دختران با مانتو و روسری هستند تا آنهایی که چادر و مقنعه به سر دارند.»
شهره می گوید که ترمیم بکارت را از زمان گذراندن طرح رشته مامایی اش در بومهن آغاز کرده است: «متوجه شده بودم که مراجعانم در آنجا نه به طور مستقیم که به طور غیر مستقیم می خواهند بدانند که من ترمیم بکارت انجام می دهم یا نه، تا اینکه دختری دبیرستانی که می گفت بر اثر یک اتفاق بکارتش را از دست داده پیش من آمد و خیلی نگران بود که در آینده مشکلی برای ازدواجش پیش بیاید و من برای اولین بار عمل ترمیم را روی او انجام دادم.»
او درباره چگونگی ترمیم بکارت توضیح می دهد: «مساله اصلی ترمیم بکارت بالا رفتن اعتماد به نفس دخترها است وگرنه هیچ اتفاق خاصی نمی افتد. فقط کمی دهانه واژن را تنگ می کنیم تا نزدیکی به آسانی صورت نگیرد» و ادامه می دهد: «اگر نزدیکی یک یا دو بار صورت گرفته باشد، نیازی به کار کردن داخل واژن نیست و فقط کافی است ورودی را تنگ کنیم که بیشتر از نیم ساعت طول نمی کشد، اما اگر رابطه بیشتر از یک یا دو بار بوده باشد، مجبوریم در داخل واژن هم کار کنیم که این در حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت طول می کشد.»
این کارشناس ارشد مامایی می گوید که هیچ آموزشی در زمینه عمل جراحی بکارت ارائه نمی شود و می گوید که خودش هم با جستجو در سایت های پزشکی غیر ایرانی سعی می کند اطلاعاتش را در این زمینه کامل کند: «مثلا متوجه شده ام که در آلمان هم این عمل احتمالا بیشتر برای مهاجران کرد و ترک انجام می گیرد. فقط روش آنجا با ما متفاوت است. آنها یک هفته پیش از عروسی کپسولی حاوی ماده رنگی قرمز را در واژن عروس جاسازی می کنند. وقتی که نزدیکی صورت می گیرد این کپسول باز می شود و ماده رنگی قرمز بیرون می ریزد و داماد فکر می کند که خون آمده است.»
او ادامه می دهد: «چنین تصوری وجود دارد که در نزدیکی با دختر باکره باید حتما خونریزی ایجاد شود. این تصور در ایران هم وجود دارد در صورتی که ۶۰ درصد زنان آسیایی پرده بکارت حلقوی دارند.»
شهره که اعتقاد دارد «هر کاری که غیر قانونی انجام شود، آدم های بدون صلاحیت هم واردش می شوند»، این موضوع را یکی از علل تفاوت هزینه این عمل در مراکز مختلف می داند: «من خودم ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان می گیرم، ولی دیده ام که کسی با ۷۰ هزار تومان هم انجام می دهد. اما چه کسی؟ کسی که حتی دیپلم هم ندارد. این آدم سقط جنین هم انجام می دهد و تا به حال ندیده ام که مراجعانش بمیرند ولی ترمیم بکارت را چگونه انجام می دهد، نمی دانم. فقط یک بار یکی از مراجعانش را معاینه کردم و واقعا از کاری که کرده بود، وحشت کردم. در حقیقت دو تا کوک بزرگ زده و دوخته بود.»
این ماما که از بیهوشی موضعی برای ترمیم بکارت استفاده می کند، بجز خون ریزی حین عمل، خون ریزی پس از عمل را در حد لکه بینی توصیف می کند و مقدار کمی استراحت را هم کافی می داند. او می گوید: «اما بیمار باید یک ماه بعد دوباره برای معاینه مراجعه کند.»
شهره می گوید این عمل، چون «جزو کارهای روزمره کلینیک ها محسوب نمی شود»، در مطب انجام می گیرد، اما این جراحی را، هرچند که مخفیانه انجام می شود، غیرقانونی نمی داند: «ما همان کاری را انجام می دهیم که مراجعانمان از ما می خواهند. قانون هم که ترجیح می دهد با سکوت و پرده پوشی با قضیه رو به رو شود، بنابراین کار ما نه غیر اخلاقی و نه غیر قانونی است.»
اگر زوج نداند...
زهره ارزنی، وکیل دادگستری که می گوید هیچ جایی در قانون ما گفته نشده که دختر باید باکره باشد، توضیح می دهد: «رابطه جنسی چیزی است که تا آنجایی که شارع توانسته تلاش کرده که مکتوم بماند. کسی هم وظیفه ای ندارد از کسی در این باره سوال کند با اینکه متاسفانه الان در جامعه ما کاری می کنند که همه به زنا کردن اعتراف کنند.»
او در ادامه تعریف می کند: «موردی داشتم که زوجه بعد از ۱۰ روز که از عقد دایم گذشته بود، می گفت فقط طلاق می خواهد. تعجب کردم که در عرض ۱۰ روز چه چیزی می تواند بفهمد که بخواهد جدا شود. وقتی پرسیدم، گقت که من قبل از عروسی هم می دانستم این زندگی ارزشی ندارد ولی اصلا عروسی کردن من فرمالیته بود. چون قبل از عروسی بین ما نزدیکی اتفاق افتاده بود، صبر کردم ازدواج کنیم و بعد جدا شوم تا باکره نبودنم توجیه داشته باشد.»
ارزنی تصریح می کند: «این عرف جامعه ما است که هنوز بکارت را اینقدر مهم می داند، در صورتی که در قانون ما آنقدر به این مساله پرداخته نشده است.»
به گفته زهره ارزنی ترمیم بکارت صرفا در صورتی که همسر آینده دختر، از موضوع بی اطلاع باشد، در صورت بر ملا شدن می تواند تبعات قانونی به همراه داشته باشد.
وی به ماده ۱۱۲۸ در قانون مدنی ایران در قسمت «خیارهای فسخ نکاح» اشاره می کند که در آن آورده شده است:« هر گاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد آن بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. خواه شرط مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متباینا (یعنی بر اساس عرف ) بر آن واقع شده باشد.»
ارزنی اضافه می کند:«در نظر مشورتی این ماده آمده است که برای مثال اگر زوج هنگام ازدواج شرط بکارت نموده باشد، اگر بعد از ازدواج مشخص شود که با زوجه جماع شده، هر چند پرده بکارت سالم و موجود از نوع حلقوی باشد باز زوج دارای حق فسخ خواهد بود.»
این وکیل دادگستری توضیح می دهد: «در حقیقت اینجا نبود بکارت را صرفا در صورت عدم اطلاع پیشین زوج ، یکی از موارد حق فسخ می دانند و چون نگاه عامه جامعه ما این است که دختری که ازدواج نکرده باکره است، حتی اگر شرط بکارت به صراحت انجام نشود و بعد از ازدواج مشخص شود که باکره نیست مرد می تواند بر همین اساس فسخ ازدواج را بخواهد.»
زهره ارزنی همچنین به نظر اداره حقوقی که در سال ۱۳۷۶ صادر شده و در آن آمده که منظور از بکارت صرفا داشتن پرده بکارت نیست بلکه «در درجه اول همان نزدیکی است» اشاره می کند و می گوید: «البته دادگاه ها مجبور نیستند از نظریه اداره حقوقی پیروی کنند. می توانند پیروی نکنند و بگویند ترمیم بکارتی انجام شده و دختر را در حکم باکره بگیرند و فسخ نکاح را انجام ندهند. اما معمولا به این نظر حقوقی توجه می کنند.»
طرح: نوشين نجفی