روزنامه گاردین به عنوان یکی از روزنامه های سطح بالا یا با کیفیت بریتانیا شناخته می شود. این روزنامه در سال ۱۸۲۱ در منچستر تحت نام The Manchester Guardian تاسیس شد؛ یعنی ۱۸۶ سال از کار مداوم این روزنامه می گذرد (که یک چنین تداومی برای روزنامه نگاران ایرانی، یک آرزوی رویایی است ! )
سی پی اسکات (C.P. Scott) از سال ۱۸۷۲ به مدت ۵۷ سال سردبیر این روزنامه بود و توانست گاردین را به یک روزنامه مشهور در سراسر بریتانیا تبدیل کند. اسکات در سال ۱۹۰۷ این روزنامه را خرید و از سال ۱۹۳۹ مالکیت گاردین به تراست اسکات واگذار شد؛ که این موضوع کمک زیادی به استقلال خط مشی روزنامه کرد. در حال حاضر، مالکیت گاردین در اختیار یک خیریه به اسم گروه رسانه ای گاردین (Guardian Media Group) یا GMG است.
گاردین به عنوان روزنامه ای مستقل، خود را روزنامه ای با نگاه لیبرال یا روشنفکرانه معرفی می کند؛ و در عرصه سیاسی، عموماٌ به عنوان روزنامه ای متمایل به چپ میانه شناخته می شود. این روزنامه قاطعیت و نترس بودن را به عنوان دو ارزش اصلی از هفت معیار خود در نظر گرفته و به همین دلیل در بسیاری از مواقع، به راحتی از سیاست های دولت بریتانیا به شدت انتقاد کرده و حتی دولت و دولت مردان را به باد تمسخر گرفته. به عنوان مثال، گاردین در زمان ورود بریتانیا به جنگ های افغانستان و عراق، یکی از منتقدین جدی و صریح دولت کارگری تونی بلر بود.
گاردین با تیراژی در حدود ۴۰۰ هزار نسخه، تنها روزنامه تمام رنگی بریتانیاست و هر هفته از دوشنبه تا جمعه به قیمت ۷۰ پنس (تقریباٌ ۱۳۰۰ تومان) و شنبه ها به قیمت ۱.۴ پاوند به فروش می رسد. یکشنبه ها روزنامه آبزرور به جای گاردین چاپ و منتشر می شود.
گاردین هر روز هفته یک ضمیمه به اسم G۲ (یا همان گاردین دوم) را نیز منتشر می کند که به طور مرتب و ثابت، هر روز اخبار مربوط به یک حوزه خاص را پوشش می دهد؛ به عنوان مثال هر دوشنبه بحث های مرتبط با میدیا یا رسانه را دنبال می کند که این شامل اخبار مربوط به رسانه و حتی آگهی های استخدام برای شغل های رسانه ای نیز هست.
یکی از نکات جالب توجه در مورد روزنامه های بریتانیا، قطع آنهاست؛ به این ترتیب که روزنامه های با کیفیت مثل تایمز، ایندیپندنت، گاردین، فایننششال تایمز همگی در قطع بزرگ چاپ می شده اند، اما به مرور متوجه شدند که با وجود کیفیت بالای خود، از نظر مالی عملاً در حال شکست خودن در مقابل روزنامه های عامه پسندتر- که اتفاقاً در قطع کوچکتر، معروف به قطع مترو منتشر می شوند- هستند. از این رو تصمیم به تجدید نظر در مورد طراحی و شکل صفحات خود گرفتند. در حال حاضر تنها روزنامه فایننشال تایمز همچنان در قطع بزرگ قدیمی چاپ می شود. در این میان گاردین هم با ابتکاری جالب، سایز خود را به قطعی متوسط تغییر داد؛ یعنی نه آن سایز بزرگ قدیمی و نه سایز کوچک مترو.
گاردین در سال های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۶ جایزه "روزنامه سال" را دریافت کرد. بخش آنلاین گاردین به اسم Guardian Unlimited یک سایت ۲۴ ساعته بسیار فعال است که بطور مداوم به روز می شود. تحریریه ای کاملاٌ مجزا داشته و سردبیرش هم با سردبیر بخش چاپی متفاوت است. این سایت بقدری در جذب مخالب (خصوصاٌ مخاطب های غیر بریتانیایی و عمدتاٌ امریکایی) موفق بوده که به رقیبی جدی برای نسخه چاپی روزنامه تبدیل شده است. موضوع تعداد زیاد خواننده های امریکایی این سایت، برای خود مسئولین روزنامه هم خیلی جالب توجه بوده و این سئوال را مطرح کرده که آیا گاردین در حال تبدیل از یک روزنامه صرفاٌ بریتانیایی به یک روزنامه بین المللی است یا خیر.
خیلی از کسانی که در بخش آنلاین مشغول کار هستند، دانشجوهای رشته روزنامه نگاری یا رشته های مشابه هستند که به عنوان کارآموز به گاردین می آیند.
بخش آنلاین گاردین مثل هر رسانه موفق دیگری، به اهمیت نقش مخاطب توجه کرده و امکانات مختلفی را برای ارتباط دو طرفه بوجود آورده که یکی از جالب ترین و معروف ترین آنها، بخشی است به اسم Comment is free… (یا نظر دادن آزاد است). کاربران سایت می توانند به راحتی نظرات خود را در زمینه های مختلف بنویسند که معمولاٌ بدون ویرایش هم منتشر می شوند؛ البته به شرطی که قوانین و ارزش های گاردین را نقض نکرده باشند. نکته جالبی که مسئول بخش نظرات سایت به آن اشاره کرد این بود که "بعضی از کاربرها انتظار دارند که بدلیل آزادی بیان، هرچیزی را که دلشان می خواهد بنویسند و ما هم موظف به انتشارش هستیم. در حالی که ما یک شرکت خصوصی هستیم و طبیعتاٌ این حق را داریم که نظرات را بر اساس معیارها و قوانین خودمان ویرایش کنیم. با این وجود، همه تلاشمون را می کنیم که تا حد امکان، نظرات را بدون ویرایش یا با کمترین حد ویرایش منتشر کنیم."
صبح ها ساعت ۹:۳۰ جلسه تحریریه بخش آنلاین برگزار می شود و نیم ساعت بعد در طبقه پائین، جلسه سردبیری بخش چاپی است که در این جلسه، دبیر سرویس های مختلف، مطالب روزنامه دیروز را تحلیل می کنند. فضای این جلسات بسیار جالب است. از تعارف، تشریفات، سلسله مراتب و خلاصه هیچ نوع اتلاف وقت و کار غیر مفید خبری نیست. سردبیر و بقیه اعضای تحریریه به سرعت وارد جلسه شده و روی اولین صندلی خالی نشسته و بدون حاشیه، کار را شروع کرده و خیلی دقیق و جدی بحث های یکدیگر را دنبال می کنند. البته این اصلاٌ به معنی خشک بودن فضای جلسه نیست. برعکس؛ صمیمیت در فضای جلسه موج می زند. حتی گاهی در کنار بحث های جدی کاری، از همان شوخ طبعی معروف انگلیسی هم استفاده کرده و با یک شوخی، یخ جلسه را میشکنند.
یکی از جالبترین نکاتی که در دیدار از گاردین جلب توجه می کرد، این بود که این روزنامه در پنج نسخه چاپ میشود: اولین نسخه در ساعت ۸ شب که بلافاصله به فرودگاه ارسال می شود تا به شهرهای دوردست بریتانیا فرستاده شود و پنجمین نسخه در ساعت ۲.۵ نیمه شب که برای توزیع در خود لندن است. ممکن استه بعضی از مطالب این نسخه های مختلف تغییر کنند که این تغییرات می تواند خیلی جزئی و در حد تغییر یک فعل باشد و یا حتی یک ستون، بطور کامل تغییر کند. نکته جالب در این مورد این است که کنار تمام صفحات روزنامه تعدادی ستاره کوچک چاپ می شود که تعداد آنها، نشان دهنده نسخه آن صفحه است. مثلاٌ وجود سه ستاره نشان می دهد که این صفحه پیش از سومین نوبت چاپ، تغییراتی داشته است.
محیط و فضای دوستانه حاکم بر کلیه بخش های ساختمان پنج طبقه گاردین واقع در خیابان Farringdon Road لندن، علاقه و تعهد کاری همه کارکنان روزنامه، رفتار دوستانه و بی تکلف اعضای تحریریه و جلسات پرسش و پاسخ با سردبیر بخش آنلاین و مسئول بخش نظرات خوانندگان بخش آنلاین، از قسمت های به یاد ماندنی بازدید چهار ساعته دیروز از گاردین بود. در کنار اینها نباید بخش موزه مانند گاردین را که اولین دستگاه چاپ گاردین، تابلوی منچسترگاردین، نمونه هایی از روزنامه های قدیمی و بسیاری چیزهای دیگر را شامل می شود را نیز فراموش کرد.
همینطور بخش کاریکاتورها و فضای ویژه ای که برای دانش آموزان درنظر گرفته شده تا با کمک یک سری نرم افزارهای ویژه، بتوانند روند تولید خبر برای روزنامه را عملاٌ تجربه کنند هم از بخش های جالب توجه گاردین بود. در این قسمت، هر یک از بچه ها نقش یکی از اعضای تحریریه را به عهده می گیرند و با کمک هم یک نسخه آزمایشی و آموزشی از روزنامه را آماده و چاپ می کنند و در پایان هم آن را به عنوان یادگاری به خانه می برند. چه کسی میداند؟ شاید سردبیر آینده گاردین از بین همین بچه ها انتخاب شود!