معلم ادبیات، می پرسد چه کسی حاضر است در فروش هفته نامه حدیث قزوین در خیابان ها کمک کند؟ تنها یک نفر دستش را بالا می برد؛ محمد خیرخواه که اکنون عکاس رسمی خبرگزاری يونايتد پرس در ايران است، شش سال پيش از آنکه نمايشگاهی از عکسهايش را در تهران برگزار کند، از همين روزنه راه خود را به دنيای روزنامه نگاری باز کرده است.

اندکی بعد از آشنايی دانش آموز نوجوان با هفته نامه محلی شهرستانش، میهمانی از تهران به قزوین می رود و در مقابل خبرنگار این نشریه می نشیند. عدم حضور عکاس، باعث می شود تا خیرخواه یک بار دیگر جسارت خود را امتحان کند. دوربین زنيت مشکی برادرش را بر می دارد و می گوید که می تواند عکس بگیرد. آن ها هم به ناچار می پذیرند و عکس، بدون نام عکاس، منتشر می شود.

اولین عکسی که از او با نام خودش منتشر می شود صحنه ی خالی کردن آب میدان دروازه رشت، در خیابان های قزوین است.

با جدی تر شدن عکاسی برای محمد خیرخواه، او ساز خود، فلوت را، می فروشد و یک دوربین مامیا با یک لنز واید می خرد. در کمتر از شش، هفت ماه، تقریبا با همه هفته نامه های قزوین همکاری می کند.

آشنایی با آثار حسن سربخشیان، عکاس خبری مشهور ایرانی موجب می شود که به او ایمیل بزند که «من می خواهم بیایم تهران و پیش تو کار کنم». توسط سربخشیان به حمید فروتن دبیر آن زمان عکس خبرگزاری ایکنا و عکاس فعلی ایسنا معرفی و مشغول به کار می شود.

در این مدت، او هر روز، از قزوین در 150 کیلومتری تهران، به پایتخت می آید، گاهی در پارک ها می خوابد تا آن که یک زیر زمین اجاره ای در خیابان آزادی تهران پیدا می کند.

پس از سه ماه، در خبرگزاری قرآن، عذرش را به خاطر سن پایین می خواهند و تا یک سال بعد، در خبرگزاری فارس ، با مجید سعیدی همکاری می کند.

با وقوع زلزله زرند کرمان، در اسفند ماه 83، علی خلیق، عکاس یونایند پرس، از او درخواست عکس می کند و این همکاری چند ماه به طور غیر رسمی ادامه پیدا می کند تا آن که در آستانه  انتخابات ریاست جمهوی سال 1384، مسئولان آژانس، از او می خواهند که مستقیما و بدون واسطه با آن ها کار کند.

در این زمان است که او فرم های درخواست را در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پر می کند و پروانه موقت فعالیت برایش صادر می شود. این کارت موقت، پس از چند ماه، تبدیل به کارت دائم می شود.

او، اینک دو سال است به عنوان عکاس خبرگزاری یونایتد پرس به طور رسمی فعالیت دارد. می گوید از این کار بسیار راضی است و هر روز چیز تازه ای در عالم حرفه ای می آموزد.

محمد خیرخواه 20 ساله، خود را مستقل می داند و می گوید تنها نگاه شخصی اش را در عکس ها بیان می کند و مسئول گسترش اهداف یک رسانه ی بزرگ تر نیست:

«آن ها [مسئولان آژانس] به من ایمیل زدند و دعوت به همکاری کردند. پس دلیلی نمی بینم دیدم را عوض کنم.»

اگر چه معتقد است هیچ رسانه ی «بی جهتی» نمی توان پیدا کرد اما می گويد حجم جهت گیری رسانه ها با هم متفاوت است. او یونایتد پرس را در طبقه  «صادق»ها جای می دهد.

حاصل مسير پر فراز و نشيبی که خيرخواه در شش سال پيموده، اينک در نمايشگاهی از 17 تصوير 35 در 40 سانتی متری او، بر ديوارهای بوفه گالری ماه مهر به نمايش در آمده است. اين نمايشگاه که از سی ام تيرماه برپا شده و تا 18 مرداد ادامه دارد، با موضوع «زنان ايرانی» برگزار می شود.

برخی بر او اين انتقاد را وارد می دانند که با کنار هم قرار دادن عکسهايی که جز جنسيت سوژه هايشان، ارتباط ديگری با هم ندارند، صرفا کوشيده است مجموعه عکسی را برای نمايشگاه فراهم کند.

اما او در پاسخ، از کسانی که چنين نگاهی دارند می خواهد که به ترتیب چینش عکس ها هم دقت کنند. 

به نظر عکاس این آثار، هیچ زن یا مردی را نمی توانیم پیدا کنیم که پس از دیدن این عکس ها، هیچ واکنشی نداشته باشد.

او اکثر روز های نمایشگاه، بدون آن که خود را معرفی کند بر روی صندلی های کافه ماه مهر نشسته و واکنش ها را زیر نظر داشته است. با اشتیاق، به روزی اشاره می کند که آیدین آغداشلو تک تک کار های او را می بیند و او را در آغوش می گیرد.

او هدف از برگزاری نمایشگاهش را «نشان دادن توانایی زنان در کنار محدودیت ها» می داند و می گوید که سعی من در ابتدا بر اين بود كه در زير هر عكسی آيه قرآن متناسب با آن تصوير را هم بیاورم. اما بعد دیدم که نمی خواهم لزوما دیدگاه خودم را به مخاطب دیکته کنم و به همین خاطر از این کار صرف نظر کردم: «عکس باید خودش منظور را برساند.»

 برخی از عکس های نمایشگاه زنان ایرانی، مجموعه ی عکاس های محمد خیرخواه را در بی بی سی فارسی تماشا کنید.

عکس ها از : وحید سالمی