یک گلوله برفی وقتی در یک سراشیبی می غلطد خیلی زود تبدیل به بهمنی بزرگ می شود. ماجرای آپلود شدن ویدئوی جنجالی شهر تبریز هم به همین ترتیب بود.

یک کاربر اینترنتی به نام وحید گروسی، ساکن باکوی آذربایجان، فیلمی که متعلق به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران است را در بخش ویدئوی گوگل آپلود می کند و در بخش معرفی آن در سایت گوگل می نویسد: "تبریز شهری در آذربايجان جنوبی است که هم اکنون تحت حاکمیت ایران قرار دارد"

خبرنگاری که به طور تصادفی این فیلم را دیده، بدون تامل، به سرعت خبری تنظیم می کند که «گوگل در اقدامی عجیب تاریخ ایران را تحریف کرده است.»

گلوله برفی اینجا به حرکت در می آید و همه را با خود همراه می کند.

کارشناسانی همانند نمایندگان مجلس و اساتید دانشگاه با این گلوله همراه می شوند و آن را بزرگتر می کنند. برخی از کارشناسان به سرعت، گوگل را به «امپریالسیم و استکبار» می چسبانند و آن را جزئی از طرح «خاورمیانه بزرگ» جورج بوش قلمداد می کنند.

برخی دیگر نیز داد سخن می دهند که دولت و وزارت امور خارجه باید نسبت به این جریان اعتراض کنند.

سپس روزنامه اعتماد در روز یکشنبه 21 آبان تیتر یک خود را به این مطلب اختصاص می دهد و می نویسد: «آذربایجان مثل خلیج فارس، این بار گوگل نقشه ایران را تحریف کرد.»

روزنامه بریتانیایی گاردین هم به سرعت گزارشی تهیه می کند و می نویسد: «خشم ايرانيان از گوگل به خاطر تغيير در نقشه ایران». 

جنجال با يک کليک

آپلود کردن یک تصویر ویدئویی در اینترنت مراحل پیچیده ای ندارد. به طور مثال می توان با یک ثبت نام ساده در سایت یوتیوب، ام اس ان، یاهو و گوگل، فایل های ویدئویی آپلود کرد. این کاری بسیار معمول، متداول و پیش پا افتاده است. طبعا هر کسی می تواند نقطه نظر خود را در مورد هر مسئله ای عنوان کرده و در سایت های ویدئویی آپلود کند.

به طور مثال، هم اکنون اگر یک کاربر ایرانی فیلمی تهیه کند که ایران را از یک سو با هند و چین هم مرز نشان دهد و از سوی دیگر با رم و سپس در آن فیلم بگوید همه این سرزمینها «پرشیا»ست، به سادگی می تواند این فایل را در گوگل آپلود کند، بی آنکه کسی پيشاپيش صحت ادعاهای او را بسنجد.

اینکه کسی در بخش ویدوئی گوگل نشسته باشد و یک به یک ادعاها و اظهار نظرهای آدمها را در هر کجای دنیا بررسی کند و اجازه آپلود شدن آنها را در سایت گوگل بدهد نه کاری شدنی است و نه معمول.

حق اعتراض محفوظ است

اصولا در دنیای اینترنتی، هر کسی می تواند عقیده خود را به هر شکل ابراز کند. سايتهای اينترنتی روز به روز بيشتر به محتوايی تکيه می کنند که از سوی کاربران توليد يا برگزيده می شود و کاربران امروزی، ديگر جامه مصرف کننده را از تن به در آورده اند و در بسياری از موقعيتها عملا قادرند که بر شکل، محتوا و جهتگيری های سايتهايی که بازديد می کنند اثر بگذارند.

«پشت صحنه» اين سايتها، بيش از پيش به روی کاربران باز می شود و به آنان «حق دسترسی» به حيطه هايی را می دهد که پيشتر حياط خلوت صاحبان رسانه و روزنامه نگاران محسوب می شود.

اما همواره سایت های اینترنتی مسئول هستند تا به شکایات رسیدگی کنند و اگر اشتباهی رخ داده آن را تصحیح کنند.

مسئولان سايتها، مطالبی را که محتوای حساسيت برانگيز دارند، معمولا پس از انتشار بررسی می کنند تا در صورت نياز، ويرايش يا حذف شود. اين شيوه، کاری پرزحمت و پر هزينه است.

اما يکی از متداولترین و معمولترین شيوه ها برای اعتراض به یک مطلب آن است که با روابط عمومی یا بخش CONTACT یک سایت تماس گرفت و آنها را در جریان اشتباه رخ داده قرار داد. به اين ترتيب اگر مسئولان سايت، در بررسی های خود پس از انتشار متوجه اشتباه نشده باشند، از آن آگاه می شوند.

در ماجرای تبریز و گوگل نیز کاربران ایرانی می توانستند مدیران بخش ویدوئویی گوگل را در جریان اشتباه قرار دهند. به طور مثال چندی پیش 30 هزار فایل ویدوئویی از تلویزیون NHK ژاپن دزدیده شد و بر روی سایت یوتیوب قرار گرفت. این تلویزیون از یوتیوب که به تازگی به مالکيت گوگل درآمده است، خواست که این فایل ها برداشته شود و یوتیوب با بررسی این اشتباه به سرعت این فایلها را از دسترس خارج کرد.

خبرنويسی بدون دقت

همانطور که در بسیاری از جزوه های آموزشی خبرنویسی آمده، دقت در درستی خبر بسیار مهمتر از سرعت انتشار یک خبر است. به همین دلیل نبايد دقت، فدای سرعت شود.

همچنین یک خبرنگار بهتر است هنگام نوشتن خبرهای تخصصی، با کارشناسان آن حوزه مشورت کند تا اشتباهی رخ ندهد.

این در حالی است که خبر یاد شده نه تنها بر روی خروجی خبرگزاری ایسنا قرار گرفت، بلکه به سرعت به تیتر اصلی يک روزنامه تبدیل شد و در بخش های خبری تلویزیون ایران به کرات خوانده شد. حتی هم اکنون نیزاین خبر اصلاح نشده و همچنان بر روی سایت ایسنا قرار دارد.

به نظر می رسد در اغلب رسانه های ایرانی نه تنها بر دقت و صحت اطلاع رسانی تاکيد نمی شود، بلکه کسی هم به خاطر رعایت نکردن آن نه سرزنش می شود و نه وادار به تصحیح اشتباهش می شود.